ΤΑ ΜΠΛΟΚΙΑ

Ειδήσεις και αναλύσεις από τη Λέσβο και την Ελλάδα με αριστερή ματιά!

Επικαιρότητα

Κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία στη Λέσβο: Μια άλλη οικονομία είναι εφικτή!

1392
Θεόφιλος: «Το αλώνισμα στο Μόλυβο»

 Η κρίση και τα μνημόνια έχουν αποσαθρώσει την έτσι και αλλιώς ευαίσθητη οικονομική βάση του νησιού και μαζί με αυτήν  τοπικές (κοινωνικές και οικονομικές) σχέσεις.

Ο αριθμός των ανέργων, που υπολογίζονται σε πάνω από 12.000, έχει ξεπεράσει τις «ανοχές» του νησιού με τέτοιο τρόπο που να θέτει σε κίνδυνο την «βιωσιμότητα» του νησιού τα επόμενα χρόνια. Aν δεν υπάρξουν άμεσες παρεμβάσεις, είναι υπαρκτός ο κίνδυνος, ακόμα και όταν ξεπεραστεί η κρίση, η Λέσβος να μην μπορέσει να ανακάμψει.

Αυτή η εκτίμηση μας στηρίζεται στα παρακάτω:

α) Η ανεργία σε συνδυασμό με την μη δυνατότητα κινητικότητας του τοπικού εργατικού δυναμικού, έχει σαν αποτέλεσμα την φυγή των νέων από το νησί. Με άλλα λόγια, η έννοια της «κινητικότητας» της εργασίας, στην περίπτωση του νησιού, ισοδυναμεί με μετανάστευση.

β) Ο ενεργός πληθυσμός του νησιού είναι γερασμένος. Εδώ και περίπου δύο δεκαετίες η πυραμίδα του τοπικού πληθυσμού έχει αναστραφεί, οι νεώτερες ηλικίες αριθμητικά μειώνονται συνεχώς σε σχέση με τις μεγαλύτερες.

γ) Οι τοπικές κυρίαρχες τάξεις και στρώματα (στην συντριπτική τους πλειοψηφία μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, ελεύθεροι επαγγελματίες και μικρομεσαίοι αγρότες, κλπ,) βρίσκονται στα όρια της προσωπικής τους επιβίωσης και αδυνατούν να παίξουν (πια) τον ρόλο τους ως τέτοιες (δηλαδή ως τάξεις και στρώματα που ηγεμονεύουν τοπικά) και άρα να είναι αυτές που θα «πάρουν πάνω» τους την μελλοντική ανάκαμψη της τοπικής οικονομίας, άρα και της απασχόλησης,

Σε αυτές τις συνθήκες, το ερώτημα δεν είναι ποιος θα είναι ο αναπτυξιακός δρόμος που πρέπει να ακολουθήσουν τα νησιά. Γιατί όλα τα σχέδια θα μείνουν ασκήσεις επί χάρτη, αν δεν απαντηθεί το βασικό: ποιοι θα είναι ο «φορείς της ανάπτυξης».

Γιατί προφανώς κανείς δεν πιστεύει, ότι τώρα τα νησιά θα γεμίσουν «επενδυτές». Είναι άλλωστε γνωστό ότι το κεφάλαιο δεν επενδύει όταν δεν υπάρχει ζωντανή εργασία ή επενδύει μόνο, σε τομείς υψηλής «ενσωματωμένης εργασίας»

φορείς της «νέας ανάπτυξης» στη Λέσβο, δεν μπορεί να είναι άλλοι, από τους κατοίκους του νησιού  και την ζωντανή εργασία τους, που η κρίση και τα μνημόνια, συνεχώς απαξιώναν.

Μια άλλη οικονομία, η αλληλέγγυα οικονομία είναι δυνατή, είναι αναγκαία, και αποτελεί το υπόβαθρο για την οικοδόμηση μιας οικονομικής δημοκρατίας, όπου το μέλλον αποφασίζεται, σχεδιάζεται και οικοδομείται με βάση συλλογικές, δημοκρατικές διαδικασίες από όλους και όλες μας!

Μια άλλη οικονομία είναι εφικτή!

Η κοινωνική, συνεταιριστική και αλληλέγγυα οικονομία στηρίζεται σε δραστηριότητες φυσικών ή νομικών προσώπων στο φάσμα της παραγωγής, συναλλαγής και κατανάλωσης με απώτερο σκοπό την κάλυψη των συλλογικών και κοινωνικών μας αναγκών. Στηρίζεται στη δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων, στην οριζόντια οργάνωση, την ανακλητότητα των ρόλων, τις εξισωτικές μορφές αμοιβής εργασίας κ.α.

Στη Λέσβο, υπάρχει μια μακρόχρονη παράδοση συνεργατικών σχημάτων, ο κοινοτισμός, σαν μια μορφή αλληλέγγυας οικονομίας είχε και έχει βαθιές ρίζες στο νησί.

Στο παρελθόν σχεδόν σε κάθε χωριό της Λέσβου, συνεταιριστικές προσπάθειες (κυρίως ελαιοτριβεία) είναι αυτές που χρηματοδότησαν με τα κέρδη τους διάφορες δράσεις ανάπτυξης στα χωριά (από σχολεία μέχρι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος)

Τα τελευταία χρόνια, η αναβίωση του κοινοτισμού, περνάει κυρίως μέσα από την ανάπτυξη των γυναικείων συνεταιρισμών, με την Λέσβο να είναι από της περιοχές της χώρας που έχει την μεγαλύτερη συγκέντρωση τους , αλλά και μια σειρά άλλα παραδείγματα που αναπτύχθηκαν στην περίοδο της κρίσης και σήμερα κατακτούν σημαντική θέση στο νησί

Ομως υπάρχουν και άλλα χαρακτηριστικά που αποδεικνύουν την βαθιά συνεργατική και αλληλέγγυα κουλτούρα των κατοίκων του νησιού.

Τα πολιτιστικά σχήματα που υπάρχουν στο νησί, που ασχολούνται σε ερασιτεχνική ή ήμιεπαγγελματική βάση με την παραγωγή και διάδοση κάθε μορφής πολιτιστικής παραγωγής, οι συλλογικότητες ενδιαφερόντων (εκτροφείς αλόγων, δίκτυα ανταλλαγής σπόρων, συλλογής μανιταριών, εθελοντές πυροσβέστες κ.α) κάνουν την Λέσβο, ένα ιδιόμορφο «εργαστήρι» διατήρησης της λαϊκής συνεργασίας και κοινής δράσης.

Στα παραπάνω, καταλυτικό ρόλο, παίζει το «προσφυγικό» και η εμπλοκή των κατοίκων του νησιού στην διαχείριση της προσφυγικής κρίσης.

Το γεγονός ότι η προσφυγική καταγωγή αρκετών από τους κατοίκους της Λέσβου, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάδειξη της αλληλέγγυας στάσης τους απέναντι στους πρόσφυγες, είναι μόνο η μια πλευρά του θέματος. Η άλλη πλευρά είναι ότι ακριβώς, αυτή η καταγωγή συνδυάστηκε με την «κουλτούρα αλληλεγγύης» και συνεργασίας που υπάρχει στο νησί.

Το πιο ενδιαφέρον όμως στοιχείο είναι ότι ταυτόχρονα η εμπλοκή μεγάλων τμημάτων του τοπικού πληθυσμού,  με την διαχείριση, με οποιονδήποτε τρόπο της προσφυγικής κρίσης,  έχει σαν αποτέλεσμα την εκπαίδευση  μεγάλων τμημάτων  του και την ενίσχυση του με νέες (ακόμα και επαγγελματικές) δεξιότητες  που είναι ιδιαίτερα χρήσιμες σε εγχειρήματα κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας.

Εκατοντάδες άνεργοι της Λέσβου, δραστηριοποιούνται  σε εθελοντική ή επαγγελματική βάση στις διάφορες οργανώσεις και ΜΚΟ που υπάρχουν στο νησί και οι οποίες ασχολούνται με το προσφυγικό,  ενώ χιλιάδες άλλοι κάτοικοι δραστηριοποιούνται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στην περίθαλψη και αρωγή των προσφύγων.

Με αυτό τον τρόπο όλοι αυτοί οι άνθρωποι αποκτούν και νέες δεξιότητες στην διαχείριση, στην επικοινωνία, στην παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών χρήσιμων για την κοινωνία κλπ, που θα είναι και στους ίδιους χρήσιμες αργότερα, όταν οι προσφυγικές ροές κοπάσουν.

Εχουμε τους ανθρώπους, έχουμε και τους πόρους!

Μέσα από μορφές κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομικής οργάνωσης, μπορούμε να αναπτύξουμε νέες και διαφοροποιημένες δραστηριότητες, τέτοιες που σε μεγάλο βαθμό θα συνεισφέρουν στην ικανοποίηση βασικών και κρίσιμων τοπικών αναγκών, αξιοποιώντας τις τοπικές δυνατότητες ενώ ταυτόχρονα θα δίνουν χώρο (για την ανάπτυξή τους) στην πρωτοβουλία και την συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας.

Αυτές μπορεί να είναι:

  • Δραστηριότητες που θα στηρίζουν την διαφοροποίηση και ανάπτυξη της αγροτικής παράγωγης με στόχο την όσο το δυνατό μεγαλύτερη αυτάρκεια σε τρόφιμα, (κάτι που είναι απόλυτα εφικτό), μέσα από την στήριξη της ανάπτυξης ενός τοπικού αγροτικού παραγωγικού συμπλέγματος,
  • Δραστηριότητες για τα στήριξη και παραπέρα δημοσιοποίηση τοπικών παραδειγμάτων που συνδυάζουν τουριστικές δραστηριότητες με τον πρωτόγεννη τομέα, ή ενίσχυση της διαπλοκής τοπικών κλάδων με στόχο την μεγιστοποίηση της τοπικής κατανάλωσης κλπ.
  • Δραστηριότητες που ενισχύουν την τοπική έρευνα και καινοτομία στην κατεύθυνση της αξιοποίησης ανρθώπινων και υλικών πόρων που παραμένουν αναξιοποίητοι, όπως είναι οι τοπικοί ενεργειακοί και άλλοι πόροι

Ενας τεράστιος χώρος παρέμβασης ανοίγεται μας!
Ας ανοίξουμε λοιπόν τη συζήτηση, ας ανοίξουμε το παιχνίδι!